Ziman

Di edebiyata klasîk a Kurmancî de, yek ji dengên herî zelal ên parastina zimanê dayikê, helbesta Xelîfe Yusuf a bi navê “Manzum Takrîz” e. Di vê berhemê de nivîskar li hember wê îdîayê derdikeve ku dibêje: “Ji xeynî Erebî ilim nîne.” Xelîfe Yusuf, ku li gundê Zengezûrê yê Bazîdê (Agirî) …

5. Kar (Lêker, Fiîl) Vateyê (çekûyê) ke têvgêryayene, kerdene, bîyayene û awayê bîyayene goreyê deman û şexis û cayan îfade bikê, ênan ra vajîyeno kar. Hem zazakî û hem zî kurmancî de, kê şênê karan di esasan sero cira bikê: Kokê karan û mesderê karan. Kok yan zî eslê karî: Zazakî de …

Ziman li dijber û ji ber demê, dewranê û serdemê di tenûrê de dibihure, wextekê were wê ziman bibe qîjot, mixabin rastî û pêşeroj wiha xuya dike,  hêvîdar im fikrên min yê li ser zimên têk biçin. Heke ziman wekî statu neyê naskirin, wê qiyamet li zimên rabe, çawa ku …

Di dîroka şaristaniyê de, ziman ne tenê amrazeke peywendiyê ye; ew nexşeya ramanê û bingeha nasnameyê ye. Kurdan ji zû de ev rastiya hebûnê bi penda xwe ya zêrîn pênase kiriye: “Dar li ser koka xwe şîn dibe, mirov jî li ser zimanê xwe.” Ev gotina pêşiyan nîşan dide ku …

Hebû û tunebû, pîrek û keçika wê hebûn.    Keçikê pir teşqeletî dikirîyê , pîr, ji ber wê pir bêzar bû yê .    Pîre wê sond xwar û got: ”Ev car kûçikek reş jî were, ezê te bi wî re bişînim”     Rojekê ciranek hat malê , ji pîrê re got: Te …

Morfolojî 2. Name Çekuyê (vateyê) ke bîyayena heme çîdê ganî-merdî, asaye-nêasaye, hadîse û mefhûman, kes yan zî heywanan dîyar bikê û bidê sinasnayîş, ênan ra vajîyeno name. Name û name panayîşê bîyayenan, tarîxê averşîyayêşê ziwan û mêrdimayî de gamêka zaf muhîm a. Eger name peyda nêbînê, mêrdiman nişênaynê xo, waztişê …

Morfolojî  Çekuye Yew veng yan zî sewt o ke mana eya xoser esta, ey ra vajîyeno çekuye (vate, qiseke). Her yew çekuye, qe nêbo yew hece (kîte) ra peyda bena. Çekuyê ke yew hece ra ameyê pê, ênan ra vajîyeno çekuyê sade yan zî çekuyê yewhece. Zazakî Kurmancî ban ban ca cî gan can …

Alfabe û Fonetîka Ziwanê Kurdî 1. Alfabeyê ke ziwanê kurdî û dîyalektê ey pê ameyê nûstiş  “Mefhuma ‘alfabe’, bi pêgirewtena di herfê vernî yê Yunanî; alfa û beta ameya viraştene.”[1] Peydabîyayîşê alfabeyan, sey yew sirrê tewr gird ê tarîxê însanetîye, hema tam zelal nêbîyo û no derheq de teorî û fikrê …

Ziwan û Dîyalektê Kurdî 1.  Ziwan û dîyalektî Wexto ke mewzû ziwan bo, kilmevate bo zî gerek vernî de ziwanî ser o îzehatêk bêro kerdiş. Ziwan, tenîya xezîneyêk vateyan û sîstemê rêzbiyayişê ênan û hacetêk têkilîya navbeyna mêrdiman nîyo, eynî wext vîrê ma yê tarîxî yo. Heme çîyo ke aîdê …

  Wek tê zanîn, her civatek xwedîyê qerekterê neteweyî nîne ye. Di civateke neteweyî da pêwist e hin unsûr (eleman) hebin. Bi kurtayî mirov dikare van unsuran weha rêz bike: Yekîtîya zimên, erd (ax), kultur (çand) û abûrî (ekonomi). Bê guman wek unsûrên neteweyî yên dî, zimên jî, berîya civata …